Chinese leraren voor een Engelse klas

Drie keer was ik in China. Twee van die drie keer heb ik een aantal dagen lesgegeven. De ene keer aan een groot team van een school. De andere keer aan een klas op een Teacher Training College (TTC). Dat waren voor mij en voor de studenten bijzondere ervaringen. Onze westerse manier van lesgeven is totaal verschillend van wat Chinese leraren laten zien. Zo was het voor het team de eerste keer in hun leven dat ze in kleine groepen werden verdeeld en met elkaar het gesprek moesten aangaan over een door hen ingebrachte casus. En voor de TTC studenten was het totaal nieuw dat ze de aangereikte theorie zelf moesten toepassen in het ontwerpen van een les, die ze vervolgens aan elkaar gaven en waarop we daarna met elkaar reflecteerden.

In Engeland gebeurde pas het omgekeerde. Een aantal Chinese docenten kwamen naar de Bohunt School in Liphook. Vijftig leerlingen van deze school vormden een klas en kregen 4 weken achter elkaar les van deze docenten. En dat gebeurde in Chinese stijl: in uniform, ’s morgens om 7.00 uur beginnen, één keer in de week hijsen van de vlag, 10 uur per dag op school voor het volgen van heel veel lessen die vooral bestaan uit luisteren en noteren wat de leraar zegt. De leerlingen moesten het eigen lokaal schoonhouden en nuttigden twee maaltijden per dag op school.

bbc 1

De leiding van de Bohunt School wilde weten of de Chinese onderwijsstijl, die Chinese leerlingen tot hoge prestaties brengt, ook werkt in de Britse context. Ze maakten er een echt experiment van. Om te kunnen vergelijken, formeerden ze ook een andere groep, met eigen docenten, die dezelfde stof behandelden. Na vier weken zouden beiden groepen getoetst worden om de resultaten te kunnen vergelijken.

Dit experiment werd door de BBC gefilmd en uitgezonden onder de titel ‘Are our kids tough enough?’

Het resultaat is buitengewoon boeiend om naar te kijken. Een paar voor mij opvallende punten:

  • Chinese leraren hebben nooit gehoord van en dus ook niet geleerd en geoefend in klassenmanagement. Om de eenvoudige reden dat dat in China niet nodig is. De klas zit, luistert en schrijft op wat de leraar zegt en spreekt alleen als de leraar de leerling hiertoe uitnodigt. En dit is het punt waarop ze onderuit gaan. Engelse leerlingen zijn mondig, gaan met leraren in discussie, doen soms hun eigen zin. Dit frustreert de Chinese docenten. En zo groeit er binnen enkele dagen een enorme cultuurbotsing tussen deze docenten en hun klas.
  • Het is ontstellend om te zien wat er met deze groep leerlingen gebeurt. Ze gaan gedrag vertonen, wat zij nooit vertoond hebben. Zij vervelen zich enorm, de manier van lesgeven raakt hen niet, ze begrijpen de stof niet, terwijl de leraar gewoon doorgaat. Alles is klassikaal, in een hoog tempo, maar de leraren hebben niet in de gaten dat ze de klas totaal kwijtraken. Op een bepaald moment gaat de leiding van de school zich ermee bemoeien, probeert de orde te herstellen, maar met weinig resultaat.
  • Je krijgt gaandeweg steeds meer te doen met deze leraren. Het is aandoenlijk om te zien hoe ze in hun eigen patroon blijven acteren en denken daarmee de klas in het gareel te krijgen. Terwijl de meeste leerlingen steeds meer afhaken.
  • Een bijzonder cultureel verschil komt ook aan het licht in de manier waarop de leraren hun problemen ervaren. Wij zouden totaal gedeprimeerd worden, onszelf voelen falen, en van schaamte en woede het bijltje erbij neergooien. Maar zij houden vol. Niet om persoonlijk gewin, maar om hun land hoog te houden. Als dit niet lukt gaan zijzelf niet af, maar gaat China af en dat houdt hen op de been. De culturele waarde in Aziatische landen is vooral die van de gemeenschap, het collectief.
  • Een mooi moment is de ouderavond. Ouders lijken en kijken heel cynisch en sceptisch. Maar door de eerlijkheid van de Chinese leraren winnen deze toch de harten van de ouders. En als ouders meer inzicht krijgen in waarom de leraren het doen zoals ze het doen, komt er een zekere sympathie bij de ouders naar buiten.
  • Treffend zijn de beelden van de leraar wiskunde, die in zijn eigen land tot de top behoort. Je ziet hem ook bezig in zijn eigen context. Zelfbewust, adequaat, top-leraar, klassen die voor hem applaudisseren, studenten die hem roemen om zijn bekwaamheid. En hier in het westerse systeem gaat hij af. Of je goed functioneert is heel erg afhankelijk van de context. Hoe de context op jouw reageert bepaalt weer voor groot deel hoe jij je voelt en hoe je je gedraagt.

Twee delen zijn ondertussen uitgezonden. Het wachten is op de ontknoping in het derde deel. Maar via deze links kun je de eerste twee delen alvast bekijken (met dank aan Pedra de Bruyckere).

Are our kis though enough?     Deel 1         Deel 2

Pedagogisch handelen van leraren

wim-claasenWim Claasen, die vorig jaar promoveerde op het pedagogisch handelen van leraren, brengt de essentie van de professie van de leraar terug tot een aantal alledaagse deugden. Wanneer deze beoefend worden leidt dit tot praktische wijsheid bij de leraar.

De grote verdienste van dit onderzoek van Wim Claasen vind ik, dat hij de kern van het ambacht van de leraar met gewone taal uitdrukt. Geen ingewikkelde schema’s, moeilijke (Engelse) termen, maar alledaagse deugden, daar gaat het om bij goede leraren. Deugden hebben alles te maken het handelen. Een deugd is een praktische wijsheid in praktijk brengen, zodat je de goede dingen doet, op de goede manier, op het juiste moment bij de juiste persoon.

Wim Claasen heeft zijn sporen verdiend in het Speciaal Onderwijs (OSO Fontys). Voor zijn onderzoek heeft hij acht kanjers van leraren gezocht in het Speciaal Basisonderwijs. Hij heeft hun gedrag bestudeerd in de praktijk van omgaan met jongeren met sociaal-emotionele problemen. In de relatie met deze jongeren komt het er voor de leraar op aan en komen de kwaliteiten van de leraar aan het licht. Claasen observeert, beschrijft en vat de kern van het pedagogisch handelen van deze leraren samen in een vijftal alledaagse deugden.

Welke deugden praktiseren goede leraren? Of, anders gezegd: wat is de kern van het pedagogische ambacht van een goede leraar?

1. Jezelf zijn en jezelf ontwikkelen: jezelf blijven ontwikkelen en daar plezier aan beleven stimuleert de leraar om leerlingen tot ontwikkeling te brengen. Als dit lukt geeft dat de leraar weer veel vreugde en energie. Een zich zelf versterkende lus eigenlijk.

2. Aandachtig betrokken zijn: goede leraren stemmen af op de leerlingen, nemen waar, ondersteunen en bevestigen leerlingen, communiceren, leven mee, hebben belangstelling. De leerling weet zich daardoor gezien en gewaardeerd en dat is niet alleen een prettige ervaring voor hen, maar voorkomt ook veel problemen in gedrag en omgang met elkaar.

3. Evenwichtig handelen: pedagogische bekwame leraren zoeken naar balans en kenmerken zich door rust, zelfbeheersing, de juiste toon, geduld, niet impulsief reageren en kunnen interventies goed timen.

4. Spel en humor leveren een geheel eigen bijdrage aan het handelen van goede leraren. Ze sturen het gedag van de leerling op een speelse manier. Humor werkt relativerend en ontspannend.

5. Zorgvuldig oordelen : Oordeelsvorming van bekwame leraren kenmerkt zich door zorg voor de leerlingen en maatvoering. Ze oordelen ook voortdurend tijdens de tijdens de uitvoering.

Claasen pleit voor een herwaardering van de ambachtelijkheid in de professioneel handelen van de leraren. Reflectie op deze deugden moet onderdeel van de opleiding zijn. Veel oefenen en reflection-in-action is daarvoor nodig. Met drama is dit goed te realiseren. Dit moet meer in het curriculum worden ingebouwd. De deugden spelen een belangrijke rol in het pedagogisch handelen van de leraar. Zij vormen de grondslag van alle competenties.

_____________________________________________________________

n.a.v. Claasen. W. (2013). Alledaagse deugden: een andere kijk op pedagogisch handelen (van leraren) – Persoonlijke professionaliteit in beeld. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 52(2013) p. 479-496.